فدراسیون بینالمللی حقوق بشر (FIDH) حملههای نظامی ایالات متحدهی آمریکا و اسرائیل به ایران را که ناقض حقوق بینالمللی هستند، و در پی آنها حملههای ایران به دستکم هفت کشور منطقه را بهشدت محکوم میکند.
مارس ۲۰۲۶ (۱۱ اسفند ۱۴۰۴) ــ درگیری مسلحانهی اخیر که زمانی آغاز شد که ایران و ایالات متحده دربارهی برنامه هستهای ایران گفتوگو میکردند، تاکنون به تلفات قابلتوجه غیرنظامیان و تخریب زیرساختهای غیرنظامی انجامیده است. فدراسیون بینالمللی حقوق بشر از همهی طرفها میخواهد که فوری خصومتها را متوقف کنند، محافظت از غیرنظامیان را در اولویت قرار دهند و تحقیقات مستقل بینالمللی در مورد تعدیهای احتمالی را بپذیرند.
آلکسی دوسائف، رئیس فدراسیون بینالمللی حقوق بشر، گفت: «اقدامهای آمریکا و اسرائیل بار دیگر هم حقوق بینالمللی مربوط به دفاع مشروع از خود و هم حقوق بینالمللی بشردوستانه را نقض میکنند. این اقدامها تنها باعث بیثباتتر کردن منطقه، با هزینههای سنگین جانباختن غیرنظامیان و زیرساختها، شده و باید آنها را به صراحت محکوم کرد. حملههای تلافیجویانهی ایران به زیرساختهای غیرنظامی نیز ناقض حقوق بینالمللی بشردوستانه هستند و باید به صراحت آنها را محکوم کرد.»
همچنانکه فدراسیون بینالمللی حقوق بشر در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد ۱۴۰۴) استدلال کرد، مادهی ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، رویهی قضایی دیوان بینالمللی دادگستری(ICJ) و حقوق بینالمللی عرفی استفاده از زور در دفاع از خود را تنها در پاسخ به حملهی واقعی مسلحانه مجاز میدانند. علاوهبراین، حقوق بینالمللی بشردوستانه حکم میکند که حتی زمانی که استفاده از زور مجاز است، اقدام نظامی باید با رعایت اصول ضرورت، تناسب و تمایز بین اهداف نظامی و غیرنظامی انجام شود. دستکم ۱۷۵ تن، که اکثر آنها کودک بودند، در حملهی هوایی به یک مدرسهی ابتدایی دخترانه در میناب، جنوب ایران، کشته شدهاند. گزارشها حاکی از آن است که صدها غیرنظامی هم در شهرهای مختلف ایران، ازجمله در حمله به بیمارستانها، کشته شدهاند. در همین حال، حملههای تلافیجویانهی ایران نهتنها پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه، بلکه هتلها و ساختمانهای آپارتمانی را هم در بحرین، قطر، امارات متحده عربی و کویت هدف قرار دادهاند.
تمام موارد نقض حقوق بشر ــ از جمله حملههای بیرویه یا نامتناسب، هدف قرار دادن عمدی غیرنظامیان یا زیرساختهای غیرنظامی و حمله به مراکز درمانی و مدرسهها ــ باید به سرعت، مستقل و شفاف مورد تحقیق قرار گیرند. در صورت یافتن شواهدی از جنایتهای جنگی یا سایر تعدیهای جدی، افراد مسئول، صرفنظر از درجه یا مقام رسمی، باید طبق حقوق بینالمللی پاسخگو شوند.
عبدالکریم لاهیجی، رئیس جامعهی دفاع از حقوق بشر در ایران (LDDHI) و رئیس افتخاری فدراسیون بینالمللی حقوق بشر، گفت: «با مداخلهی خارجی یا اقدام نظامی نمیتوان به دههها اقدامهای نقض جدی و نظاممند حقوق بشر ــ که بسیاری از آنها جنایتهای فاحش بینالمللی هستند ــ بهدست دولتمردان ایران رسیدگی کرد. گذار دموکراتیک در ایران باید بر پایهی احترام به حقوق بشر و فرآیند گستردهی عدالت در دورهی گذار انجام شود، نه با درگیری و نقض بیشتر حقوق بشر، و قطعاً نه از طریق اقدامهای تجاوزکارانه علیه ایران. حقوق بینالمللی باید هستهی عملکرد دولت را تشکیل دهد.»
فدراسیون بینالمللی حقوق بشر از کشورهای عضو سازمان ملل، از جمله شورای امنیت سازمان ملل، مجمع عمومی سازمان ملل ــ با استناد به قطعنامهی «متحد در راه صلح» ــ و سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل، از جمله کمیتهی مستقل حقیقتیاب بینالمللی در مورد جمهوری اسلامی ایران (FFMI) میخواهد تا محافظت از غیرنظامیان، تحقیقات مستقل، حفظ شواهد و مدارک و راههای دستیافتن به عدالت را تضمین کنند. از گذار دموکراتیک در ایران باید از طریق ابزارهای قانونی و چندجانبه پشتیبانی کرد.
